گلوکوم زاویه بسته حاد؛ علائم حیاتی و راهکارهای فوری که باید بدانید - کالارنا

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• 01. گلوکوم زاویه بسته حاد چیست؟
• 02. مکانیسم ایجاد و پاتوفیزیولوژی
• 03. عوامل خطر و زمینه ساز
• 04. تفاوت های بنیادین با گلوکوم زاویه باز
• 05. تاریخچه و تحول دیدگاه های پزشکی
• 06. آمارها و اپیدمیولوژی جهانی
• 07. علائم بالینی و نشانه های هشداردهنده
• 08. چه زمانی باید به اورژانس مراجعه کرد؟
• 09. روش های تشخیص تخصصی در کلینیک
• 10. درمان های دارویی اورژانسی
• 11. جراحی و مداخلات لیزری
• 12. مراقبت های پس از عمل و پیگیری
• 13. راهنمای خانواده و مراقبت در منزل
• 14. پیش آگهی و کیفیت زندگی
• 15. پاسخ به دغدغه های کاربران اینترنتی
• 16. بازتاب در رسانه ها و هنر
• 17. سوءبرداشت ها و باورهای غلط
• 18. ارتباط با سایر بیماری های سیستمیک

01

گلوکوم زاویه بسته حاد چیست؟

گلوکوم زاویه بسته حاد (Acute Angle-Closure Glaucoma) یک شرایط اضطراری است که در آن فشار داخل چشم (Intraocular Pressure) به طور ناگهانی و بسیار شدید بالا می رود. این اتفاق زمانی رخ می دهد که راه خروجی مایع زلالیه در چشم به طور کامل مسدود گردد. تصور کنید راه فاضلاب یک سینک به طور ناگهانی کاملاً بسته گردد در حالی که شیر آب هنوز باز است؛ آب به سرعت بالا می آید و سرریز می نماید. در چشم نیز این انباشت سریع مایع باعث فشار شدید به عصب بینایی می گردد.

این بیماری با نوع مزمن که معمولاً سارق بینایی نامیده می گردد فرق دارد زیرا برخلاف آن، علائم بسیار شدیدی دارد. در واقع این یک حمله ناگهانی است که فرد را مجبور می نماید در عرض چند ساعت به پزشک مراجعه کند. اگر درمان در ساعات اولیه انجام نگردد، آسیب به عصب بینایی می تواند منجر به نابینایی دائم در آن چشم گردد. این شرایط احتیاج به مداخله فوری پزشکی دارد تا فشار چشم به سطح ایمن بازگردد.

02

مکانیسم ایجاد و پاتوفیزیولوژی

ساختار فیزیکی چشم به گونه ای است که مایع زلالیه دائم فراوری شده و به وسیله زاویه ای بین عنبیه و قرنیه خارج می گردد. در افرادی که دچار گلوکوم زاویه بسته می شوند، این زاویه به دلایل آناتومیک بسیار تنگ است. زمانی که مردمک چشم در شرایط نوری خاص (مثلاً در تاریکی یا هنگام استرس) گشاد می گردد، عنبیه به عقب رانده شده و زاویه را کاملاً مسدود می نماید. این پدیده را بلاک مردمکی (Pupillary Block) می نامند که مانع حرکت مایع از پشت عنبیه به جلوی آن می گردد.

با مسدود شدن مسیر، فشار در پشت عنبیه بالا رفته و باعث می گردد عنبیه به سمت جلو برآمده گردد و به قرنیه بچسبد. این اتفاق دقیقاً شبیه به چسبیدن یک پرده نازک به دریچه کولر است که جریان هوا را کاملاً قطع می نماید. در نتیجه، فشار داخل چشم که به طور معمول بین 10 تا 21 میلی متر جیوه است، ممکن است ناگهان به 50، 60 یا حتی بالاتر برسد. این فشار فیزیکی مستقیماً فیبرهای عصبی حساس چشم را تخریب نموده و خون رسانی به شبکیه را مختل می سازد.

03

عوامل خطر و زمینه ساز

همه افراد به یک میزان در معرض خطر نیستند و بعضی ویژگی های جسمی احتمال این حمله را افزایش می دهند. افرادی که دوربین (Hyperopia) هستند، به دلیل اینکه چشم های کوچک تری دارند و فضای داخلی چشمشان فشرده تر است، بیشتر مستعد این عارضه می باشند. بعلاوه با افزایش سن، عدسی چشم بزرگ تر می گردد و فضای موجود در بخش جلویی چشم را تنگ تر می نماید که خود یک عامل خطر جدی است. جالب است بدانید خانم ها به دلیل آناتومی ظریف تر چشم، حدود 3 برابر بیشتر از آقایان دچار این حمله می شوند.

بعضی داروها نیز می توانند مثل یک ماشه عمل نمایند و باعث گشاد شدن مردمک و شروع حمله شوند. داروهای ضد افسردگی، بعضی قرص های سرماخوردگی حاوی آنتی هیستامین و حتی قطره های گشادنماینده که در معاینات چشم استفاده می شوند ممکن است خطرناک باشند. اگر در خانواده شما کسی سابقه گلوکوم زاویه بسته داشته است، حتماً این موضوع را جدی بگیرید. پس اگر چشم های ریزی دارید یا عینکی با نمره مثبت بالا می زنید، مراقب باشید چون شما کمی بیشتر در معرض این سورپرایز بد چشمی هستید!

زنگ سرگرمی: وقتی چشم ها به سینما حساس می شوند!

آیا می دانستید بعضی از حملات گلوکوم زاویه بسته در سالن های تاریک سینما رخ می دهند؟ داستان از این قرار است که وقتی غرق تماشای یک فیلم هیجان انگیز هستید، تاریکی باعث گشاد شدن مردمک می گردد و هیجان فیلم هم آدرنالین را بالا می برد. این ترکیب سمی برای کسانی که زاویه چشم تنگی دارند، می تواند باعث شروع ناگهانی درد چشم درست وسط تیتراژ پایانی گردد. پس اگر وسط فیلم احساس کردید چراغ های سالن هاله های رنگی دارند، شاید بهتر باشد به جای خوردن بقیه پاپ کورن ها، یک سر به اورژانس چشم بزنید!

04

تفاوت های بنیادین با گلوکوم زاویه باز

بسیاری از مردم گلوکوم را یک بیماری واحد می دانند، اما تفاوت بین نوع زاویه باز و زاویه بسته مثل تفاوت بین فرسایش تدریجی خاک و زلزله هشت ریشتری است. در گلوکوم زاویه باز، سیستم تخلیه چشم به ظاهر باز است اما کارایی خود را به تدریج از دست می دهد و بیمار هیچ دردی حس نمی نماید تا زمانی که بینایی محیطی اش را از دست بدهد. اما در نوع زاویه بسته، همه چیز در عرض چند ساعت رخ می دهد و درد آنقدر زیاد است که بیمار نمی تواند آن را نادیده بگیرد.

در جدول زیر، تفاوت های کلیدی این دو نوع شایع را برای درک بهتر شما مقایسه نموده ایم:

05

تاریخچه و تحول دیدگاه های پزشکی

در گذشته های دور، تمایز دقیقی بین انواع نابینایی وجود نداشت و اغلب مسائل چشم را ناشی از اخلاط فاسد بدن می دانستند. واژه گلوکوم ریشه در کلمه یونانی گلوکوس دارد که به معنای رنگ آبی-خاکستری یا براق است؛ زیرا در مراحل انتهای بیماری، قرنیه متورم شده و چشم رنگی کدر و درخشان پیدا می نماید. تا قرن نوزدهم، پزشکان نمی دانستند که دلیل اصلی این دردها فشار بالای چشم است و بسیاری از بیماران را با داروهای گیاهی بی اثر یا حجامت درمان می کردند که طبیعتاً به نابینایی ختم می شد.

تحول بزرگ زمانی رخ داد که ابزارهای میزان گیری فشار چشم اختراع شدند و جراحان متوجه شدند که با ایجاد یک سوراخ کوچک در عنبیه، می توان از این حملات جلوگیری کرد. در دهه 1970، ظهور لیزر انقلابی در درمان ایجاد کرد و روش ایریدوتومی (Iridotomy) جایگزین جراحی های تهاجمی قدیمی شد. امروزه ما می دانیم که گلوکوم نه یک بیماری ساده، بلکه مجموعه ای از اختلالات پیچیده است که احتیاج به مدیریت دقیق دارد. این مسیر طولانی از خرافات تا تکنولوژی لیزر، جان بینایی میلیون ها نفر را نجات داده است.

06

آمارها و اپیدمیولوژی جهانی

گلوکوم دومین دلیل شایع نابینایی در جهان است، اما نوع زاویه بسته در منطقه ها جغرافیایی خاصی بسیار شایع تر است. جالب است بدانید که مردم شرق آسیا، به ویژه چینی ها و ویتنامی ها، به دلیل ساختار آناتومیک خاص چشم هایشان، بیشترین آمار ابتلا به این بیماری را در جهان دارند. در حالی که در کشورهای غربی گلوکوم زاویه باز شایع تر است، در آسیا تقریباً نیمی از موارد گلوکوم از نوع زاویه بسته هستند. این نشان می دهد که نژاد و ژنتیک نقش معین نماینده ای در هندسه داخلی چشم ما دارند.

طبق آمارهای جهانی، برآورد می گردد که تا سال 2040 بیش از 110 میلیون نفر در سراسر جهان به انواع گلوکوم مبتلا باشند. اگرچه گلوکوم زاویه بسته حاد سهم کمتری در تعداد کل مبتلایان دارد، اما مسئول بخش بزرگی از نابینایی های مطلق و ناگهانی است. در ایران نیز به دلیل پیر شدن جمعیت، شاهد افزایش موارد این بیماری هستیم. آموزش عمومی برای شناسایی علائم در جوامع در حال پیر شدن، یکی از اولویت های بهداشتی سازمان جهانی بهداشت برای کاهش نرخ معلولیت های بینایی محسوب می گردد.

07

علائم بالینی و نشانه های هشداردهنده

حمله حاد گلوکوم با دردی شروع می گردد که بیمار معمولاً آن را بدترین درد عمرش توصیف می نماید؛ دردی که از کره چشم شروع شده و به کل سر سرایت می نماید. یکی از نشانه های بسیار اختصاصی، تماشا هاله های رنگین کمانی (Rainbow Halos) اطراف چراغ هاست که به دلیل تورم قرنیه ایجاد می گردد. چشم بیمار به شدت قرمز شده و وقتی به آینه نگاه می نماید، ممکن است متوجه گردد که قرنیه اش کدر یا ابری شده است. مردمک چشم در این حالت معمولاً در شرایط نیمه باز ثابت می ماند و به نور واکنش نشان نمی دهد.

نکته فریب دهنده این است که بسیاری از بیماران به دلیل تهوع و استفراغ شدید ناشی از فشار چشم، فکر می نمایند دچار مسمومیت غذایی شده اند. آن ها ممکن است ساعت ها در بخش های گوارش معطل بمانند در حالی که مشکل اصلی در چشم آن هاست. کاهش دید در این مرحله بسیار سریع است و بیمار احساس می نماید از پشت یک شیشه مه گرفته به جهان نگاه می نماید. اگر این علائم را در خود یا عزیزانتان دیدید، حتی اگر نیمه شب است، ثانیه ای را برای رسیدن به اورژانس چشم پزشکی تلف نکنید.

زنگ سرگرمی: وقتی شکم درد، آدرس غلط می دهد!

تا حالا شنیده اید کسی به خاطر درد شکم و استفراغ به چشم پزشکی برود؟ شاید خنده دار به نظر برسد، اما در گلوکوم حاد، مغز گاهی پیغام های درد را قاطی می نماید! فشار چشم آنقدر بالا می رود که عصب واگ تحریک شده و بیمار شروع به استفراغ شدید می نماید. در تاریخ پزشکی مواردی بوده که بیمار را برای جراحی آپاندیس آماده می کردند، اما خبرنگاران باهوش متوجه شده که چشم بیمار مثل سنگ سفت و قرمز است! خلاصه که همیشه به یاد داشته باشید: هر تهوعی لزوماً از معده نیست، گاهی چشم ها دارند فریاد می کشند!

08

چه زمانی باید به اورژانس مراجعه کرد؟

زمان در درمان گلوکوم حاد طلاست؛ هر دقیقه ای که فشار چشم بالا می ماند، بخشی از سلول های عصبی شبکیه می میرند و این مرگ غیرقابل بازگشت است. اگر دچار درد ناگهانی چشم همراه با تاری دید شدید، نباید منتظر بمانید تا صبح گردد یا خودسرانه مسکن مصرف کنید. حتی اگر درد بعد از مدتی کمی فروکش کرد (که گاهی به دلیل آسیب تماشا اعصاب درد رخ می دهد)، خطر برطرف نشده است. مراجعه به اورژانس تخصصی چشم تنها راه نجات از نابینایی دائم در این شرایط بحرانی است.

در اورژانس، پزشک ابتدا با لمس کردن پلک متوجه می گردد که کره چشم به سختی سنگ شده است (برخلاف حالت نرم و طبیعی). استفاده از قطره های کاهش فشار و داروهای خوراکی سریعاً شروع می گردد تا چشم برای درمان قطعی تر آماده گردد. به یاد داشته باشید که این بیماری خوددرمانی ندارد و هیچ جوشانده یا وردی نمی تواند زاویه بسته شده چشم را باز کند. پس قهرمان بازی را کنار بگذارید و با اولین نشانه، مستقیم به بیمارستان بروید تا بینایی تان را فدای صبر بی جا نکنید.

09

روش های تشخیص تخصصی در کلینیک

تشخیص گلوکوم زاویه بسته ترکیبی از معاینه بالینی و استفاده از ابزارهای دقیق است. اولین قدم، میزان گیری فشار داخل چشم با دستگاهی به نام تونومتر (Tonometer) است که در گلوکوم حاد اعدادی بسیار بالاتر از نرمال را نشان می دهد. سپس پزشک از تکنیکی به نام گونیوسکوپی (Gonioscopy) استفاده می نماید؛ در این روش یک لنز مخصوص روی چشم قرار داده می گردد تا زاویه تخلیه مایع مستقیماً مشاهده گردد. این تنها راهی است که پزشک می تواند با اطمینان بگوید زاویه باز است یا بسته شده است.

علاوه بر این، معاینه با اسلیت لمپ (Slit Lamp) برای آنالیز تورم قرنیه و عمق اتاق قدامی انجام می گردد. در موارد مشکوک یا برای برنامه ریزی جراحی، ممکن است از تصویربرداری های پیشرفته ای مثل OCT سگمان قدامی استفاده گردد که یک نقشه سه بعدی از زاویه چشم ارائه می دهد. این آنالیز ها کاملاً بدون درد هستند و به پزشک یاری می نمایند تا نقشه حمله به بیماری را با دقت طراحی کند. دقت داشته باشید که معاینه چشم سالم هم در این مرحله لازم است، چون معمولاً هر دو چشم مستعد این اتفاق هستند.

10

درمان های دارویی اورژانسی

هدف اول در درمان، پایین آوردن فشار چشم در سریع ترین زمان ممکن برای جلوگیری از تخریب عصب است. از داروهای خوراکی یا تزریقی مثل استازولامید (Acetazolamide) برای کاهش فوری فراوری مایع در چشم استفاده می گردد. بعلاوه قطره های چشمی مختلفی به صورت هم زمان تجویز می شوند؛ بعضی مثل تیمولول فشار را کم می نمایند و بعضی دیگر مثل پیلوکارپین (Pilocarpine) باعث تنگ شدن مردمک می شوند تا عنبیه را از زاویه دور نموده و مسیر را باز نمایند. گاهی اوقات برای جذب سریع تر مایعات، داروهای اسموتیک مثل گلیسرین خوراکی یا مانیتول تزریقی هم به کار می روند.

در جدول زیر، مهم ترین گروه های دارویی مورد استفاده در حمله حاد را آنالیز نموده ایم:

11

جراحی و مداخلات لیزری

داروها فقط برای کنترل موقت شعله های آتش هستند، اما درمان قطعی گلوکوم زاویه بسته معمولاً لیزر یا جراحی است. استاندارد طلایی درمان، روشی به نام ایریدوتومی لیزری (Laser Peripheral Iridotomy) است. در این روش، پزشک با استفاده از اشعه لیزر، یک سوراخ میکروسکوپی در لبه عنبیه ایجاد می نماید. این سوراخ مثل یک شیر اطمینان عمل نموده و به مایع اجازه می دهد از پشت عنبیه مستقیماً به جلو بیاید و فشار را متعادل کند. این کار معمولاً در عرض چند دقیقه و بدون احتیاج به بستری شدن انجام می گردد.

در مواردی که لیزر جوابگو نباشد یا بیماری پیشرفته باشد، ممکن است جراحی آب مروارید توصیه گردد. جالب اینجاست که خارج کردن عدسی طبیعی چشم و جایگزینی آن با یک لنز مصنوعی نازک، فضای زیادی را در جلوی چشم آزاد نموده و زاویه را برای همیشه باز می نماید. در واقع جراحی آب مروارید امروزه یکی از موثرترین درمان ها برای پیشگیری از تکرار حملات گلوکوم زاویه بسته به شمار می رود. هدف نهایی این است که راه خروجی مایع چشم هرگز دوباره بسته نگردد.

12

مراقبت های پس از عمل و پیگیری

بعد از انجام لیزر یا جراحی، چشم ممکن است کمی حساس یا قرمز باشد، اما بینایی معمولاً به سرعت بهبود می یابد. استفاده مرتب از قطره های ضدالتهاب که پزشک تجویز نموده برای جلوگیری از چسبندگی های بعدی حیاتی است. بیمار باید از فعالیت های سنگین یا خم شدن طولانی مدت در روزهای اول پرهیز کند تا فشار چشم پایدار بماند. اما مهم ترین بخش مراقبت، پیگیری های منظم است؛ چون گلوکوم یک بیماری مادام العمر است و حتی بعد از لیزر هم باید فشار چشم به صورت دوره ای چک گردد.

نکته بسیار مهم این است که اگر یک چشم دچار حمله شده، چشم دیگر هم به احتمال بسیار زیاد در خطر است. پزشکان معمولاً توصیه می نمایند روی چشم سالم هم لیزر پیشگیرانه انجام گردد تا هرگز تجربه تلخ حمله حاد در آن تکرار نگردد. بسیاری از بیماران به دلیل ترس از دست زدن به چشم سالم مقاومت می نمایند، اما بدانید که این یک اقدام هوشمندانه برای تضمین بینایی در آینده است. پس با پزشک خود همکاری کنید و نوبت های معاینه را پشت گوش نیندازید.

13

راهنمای خانواده و مراقبت در منزل

اگر یکی از اعضای خانواده شما دچار این بیماری شده است، آرامش خود را حفظ کنید و بدانید که حمایت شما در روند بهبود بسیار موثر است. در خانه، نور محیط را در حد متعادل نگه دارید؛ تاریکی مطلق یا نورهای بسیار شدید و آزاردهنده ممکن است برای چشمی که تازه درمان شده کمی ناراحت نماینده باشد. اگر می پرسید درمان خانگی برای کاهش فشار چشم وجود دارد یا خیر، پاسخ صادقانه و علمی خیر است. هیچ گیاه یا ماده غذایی نمی تواند جایگزین لیزر یا قطره های تخصصی گردد، پس زمان را برای این موارد تلف نکنید.

سوال دیگری که خانواده ها می پرسند این است که چه اتفاقی می افتد اگر داروهایش را فراموش کند؟. فراموشی داروها می تواند باعث نوسان فشار و آسیب مجدد گردد، پس از یادآورهای گوشی یا جعبه های تقسیم دارو بهره ببرید. مراقب علائم نو مثل سردرد یا تاری دید در عزیزانتان باشید و به آن ها یاری کنید تا استرس خود را مدیریت نمایند، چون استرس شدید می تواند فشار چشم را تحت تأثیر قرار دهد. محبت و همراهی شما برترین داروی مکمل برای بیماری است که از یک درد شدید و ترسناک نجات پیدا نموده است.

14

پیش آگهی و کیفیت زندگی

پیش آگهی گلوکوم زاویه بسته حاد کاملاً به سرعت عمل شما بستگی دارد. آمارها بر اساس میانگین های جهانی نشان می دهند که اگر درمان در کمتر از 24 ساعت اول شروع گردد، بیشتر بیماران بخش عمده بینایی خود را حفظ می نمایند. اما اگر فشار برای روزهای متوالی بالا بماند، آسیب به عصب بینایی دائمی خواهد بود. شرایط هر بیمار فرق دارد و بعضی ممکن است بعد از حمله احتیاج به استفاده طولانی مدت از قطره های کنترل نماینده فشار داشته باشند تا از عصب به جای مانده محافظت نمایند.

با مدیریت درست، بیشتر افراد می توانند به زندگی عادی، رانندگی و مطالعه بازگردند. با این حال، ممکن است کمی کاهش در حساسیت به تضادها یا دید شبانه باقی بماند. مهم است که ناامید نشوید و با سبک زندگی سالم، از جمله عدم مصرف سیگار و ورزش های هوازی سبک (که فشار چشم را پایین می آورند)، به سلامت چشمانتان یاری کنید. علم پزشکی امروز آنقدر پیشرفت نموده که گلوکوم دیگر به معنای نابینایی حتمی نیست، بلکه یک شرایط قابل کنترل است که احتیاج به هوشیاری دارد.

15

پاسخ به دغدغه های کاربران اینترنتی

بسیاری از کاربران در اینترنت می پرسند که آیا گریه کردن باعث گلوکوم می گردد؟ گریه معمولی خطری ندارد، اما گریه طولانی و شدید در حالی که سر به سمت پایین است، ممکن است در افراد مستعد باعث افزایش موقت فشار گردد. دغدغه دیگر درباره استفاده از گوشی در تاریکی است؛ این کار به دلیل گشاد کردن مردمک در محیط تاریک، می تواند ریسک شروع حمله را در افرادی که زاویه بسیار تنگی دارند بالا ببرد. پس همیشه در محیطی با نور کافی از گوشی یا کتاب بهره ببرید.

بعلاوه سوالات زیادی درباره ورزش یوگا و شرایط های سر پایین وجود دارد. برای افرادی که سابقه گلوکوم یا زاویه تنگ دارند، توصیه می گردد از قرار گرفتن طولانی در شرایط هایی که سر پایین تر از بدن است پرهیز نمایند، چون فشار چشم در این حالت به سرعت بالا می رود. با آگاهی از این جزئیات کوچک، می توانید بدون ترس و با رعایت احتیاط های لازم، به فعالیت های روزانه خود ادامه دهید. اطلاعات درست، برترین سپر در برابر اضطراب های ناشی از بیماری است.

16

بازتاب در رسانه ها و هنر

گلوکوم به دلیل ماهیت مرموز و تأثیر عمیقی که بر بینایی دارد، در آثار هنری و زندگی افراد مشهور بازتاب یافته است. برای مثال، آندره بوچلی، خواننده مشهور ایتالیایی، در کودکی به دلیل گلوکوم دچار مسائل بینایی بود که در نهایت پس از یک حادثه به نابینایی کامل منجر شد. در جهانی سینما و ادبیات، از دست دادن بینایی اغلب به عنوان نمادی از بصیرت درونی یا استیصال انسانی به کار رفته است. این بازتاب ها به جامعه یاری می نماید تا سختی های زندگی با اختلالات بینایی را بهتر درک نموده و با بیماران همدلی بیشتری داشته باشند.

مستندهای پزشکی متعددی نیز ساخته شده اند که لحظات حساس جراحی های لیزری را به تصویر می کشند تا ترس عمومی از این اقدامات کاهش یابد. تماشا اینکه یک فرد چگونه با چالش های گلوکوم کنار می آید و همچنان به موفقیت های بزرگ می رسد، الهام بخش بسیاری از بیماران در شروع مسیر درمان است. رسانه ها نقشی کلیدی در انگ زدایی از بیماری های چشم و تشویق مردم به معاینات دوره ای دارند. به یاد داشته باشید که هنرمندان بزرگ زیادی بوده اند که با وجود مسائل بینایی، زیباترین آثار جهان را خلق نموده اند.

17

سوءبرداشت ها و باورهای غلط

یکی از بزرگ ترین باورهای غلط این است که چون چشم من درد نمی نماید، پس گلوکوم ندارم. این جمله برای نوع زاویه باز درست است اما در خصوص گلوکوم زاویه بسته حاد، کاملاً برعکس است! سوءبرداشت دیگر این است که گلوکوم فقط برای پیرمردها و پیرزن هاست؛ در حالی که جوانان با نمره عینک بالای دوربین هم می توانند به آن مبتلا شوند. بعلاوه بعضی فکر می نمایند عمل آب مروارید باعث گلوکوم می گردد، در حالی که همان طور که گفتیم، این عمل اغلب یکی از راه های درمان و پیشگیری از گلوکوم زاویه بسته است.

باور اشتباه دیگر این است که استفاده از عینک می تواند فشار چشم را کنترل کند. عینک فقط تصویر را شفاف می نماید و هیچ تأثیری بر فشار داخلی چشم ندارد. بعلاوه نباید تصور کرد که اگر یک بار لیزر انجام شد، دیگر احتیاجی به معاینه نیست. علم پزشکی همیشه در حال تغییر است و باورهایی که ده سال پیش درست به نظر می رسیدند، امروز ممکن است رد شده باشند. همیشه اطلاعات خود را از منابع معتبر و پزشکان متخصص دریافت کنید تا قربانی شایعات فضای مجازی نشوید.

18

ارتباط با سایر بیماری های سیستمیک

بدن ما یک سیستم یکپارچه است و چشم ها جدا از بقیه اعضا نیستند. بیماری هایی مثل دیابت می توانند بر رگ های خونی چشم تأثیر گذاشته و ریسک انواع گلوکوم را افزایش دهند، هرچند ارتباط مستقیم دیابت با نوع زاویه بسته کمتر از نوع ثانویه است. فشار خون بالا نیز رابطه پیچیده ای با فشار داخل چشم دارد؛ جالب است که افت شدید فشار خون در شب (به دلیل مصرف بیش از حد داروهای فشار خون) می تواند باعث کاهش خون رسانی به عصب بینایی و تشدید آسیب های گلوکومی گردد.

علاوه بر این، سلامت روان هم در این میان نقش دارد. استرس مزمن و اضطراب با افزایش سطح کورتیزول و تأثیر بر سیستم عصبی خودمختار، می توانند به طور غیرمستقیم بر نوسانات فشار چشم اثر بگذارند. به همین خاطر، پزشکان اغلب به بیماران گلوکومی توصیه می نمایند که در کنار درمان های چشمی، به مدیریت استرس و سلامت عمومی بدن خود نیز اهمیت بدهند. نگاه جامع به سلامتی، کلید موفقیت در کنترل بیماری های مزمن و حاد است. مراقب کل بدنتان باشید تا چشمانتان هم بهتر ببینند.

سوالات متداول هوشمند (FAQ)

1. آیا گلوکوم زاویه بسته حاد می تواند به دلیل ضربه به سر ایجاد گردد؟

بله، ضربه های شدید به سر یا مستقیم به چشم می توانند باعث جابه جایی عدسی یا التهاب شدید شوند که زاویه را مسدود می نماید. در این موارد به آن گلوکوم ثانویه زاویه بسته گفته می گردد که مکانیسم متفاوتی با نوع آناتومیک دارد. پزشک در این شرایط باید ابتدا منشأ ضربه و آسیب های همراه را آنالیز و سپس فشار را کنترل کند. تشخیص سریع در موارد تروماتیک برای حفظ یکپارچگی کره چشم بسیار حیاتی است.

2. آیا رژیم غذایی خاصی برای باز نگه داشتن زاویه چشم وجود دارد؟

هیچ رژیم غذایی نمی تواند ساختار آناتومیک زاویه چشم را تغییر دهد یا مانع از بسته شدن فیزیکی آن گردد. با این حال، مصرف سبزیجات با برگ سبز تیره و مواد حاوی آنتی اکسیدان به سلامت عمومی عصب بینایی یاری می نماید. مصرف زیاد کافئین در بعضی افراد ممکن است فشار چشم را به طور موقت بالا ببرد که در افراد مستعد باید رعایت گردد. به طور کلی، تغذیه جایگزین درمان های فیزیکی مثل لیزر در این بیماری نیست.

3. آیا استفاده از لنزهای تماسی رنگی خطر حمله گلوکوم را افزایش می دهد؟

لنزهای تماسی به تنهایی زاویه را نمی بندند، اما اگر لنز به درستی فیت نگردد یا باعث تورم قرنیه گردد، می تواند شرایط را پیچیده کند. در افرادی که زاویه تنگی دارند، هرگونه التهاب ناشی از لنز می تواند محرکی برای شروع مسائل جدی تر باشد. بعلاوه رنگی بودن لنز ممکن است مانع از مشاهده دقیق علائم اولیه به وسیله خود فرد در آینه گردد. همیشه قبل از استفاده از لنز، از باز بودن زاویه چشمانتان به وسیله پزشک مطمئن شوید.

4. آیا عمل لیزیک می تواند باعث گلوکوم زاویه بسته گردد؟

عمل لیزیک روی سطح قرنیه انجام می گردد و مستقیماً زاویه چشم را تغییر نمی دهد اما می تواند میزان گیری فشار چشم را سخت کند. بعد از لیزیک، قرنیه نازک تر شده و دستگاه های فشارسنج ممکن است فشار را کمتر از اندازه واقعی نشان دهند. این موضوع می تواند باعث تشخیص دیرهنگام حملات یا افزایش فشار در آینده گردد. بنابراین جراح باید قبل و بعد از لیزیک، شرایط زاویه و فشار واقعی بیمار را به دقت پایش کند.

5. چرا در زمان حمله گلوکوم، شکم درد و تهوع ایجاد می گردد؟

این اتفاق به دلیل پدیده ای به نام رفلکس اکولواوتونومیک رخ می دهد که در آن فشار بسیار بالا باعث تحریک اعصاب اتوماتیک می گردد. عصب واگ که مسئول تنظیم عملنمودهای گوارشی است، در اثر درد شدید و فشار چشم تحریک شده و باعث تهوع می گردد. این یک علامت گمراه نماینده است که اغلب باعث می گردد بیماران به اشتباه به متخصص گوارش مراجعه نمایند. آگاهی از این ارتباط می تواند از تشخیص های غلط و اتلاف وقت جلوگیری کند.

6. آیا پرواز با هواپیما برای کسی که زاویه چشم تنگی دارد خطرناک است؟

تغییرات فشار هوای کابین معمولاً تأثیر مستقیمی بر فشار داخلی چشم ندارد، اما خشکی هوا و استرس سفر مهم هستند. استرس پرواز و تاریک بودن محیط برای خوابیدن در هواپیما می تواند باعث گشاد شدن مردمک و تحریک حمله گردد. اگر پزشک به شما گفته زاویه تنگی دارید، بهتر است قبل از سفرهای طولانی هوایی تکلیف درمان پیشگیرانه را روشن کنید. همراه داشتن قطره های ضروری در طول سفر برای بیماران تشخیص داده شده الزامی است.

7. آیا گلوکوم زاویه بسته در بچه ها هم اتفاق می افتد؟

این نوع خاص از گلوکوم در بچه ها بسیار نادر است و بیشتر یک بیماری مرتبط با افزایش سن و تغییرات عدسی است. در بچه ها، گلوکوم معمولاً به صورت مادرزادی یا به دلیل ناهنجاری های تکاملی ساختار چشم ایجاد می گردد که علائم متفاوتی دارد. با این حال، اگر کودکی دچار درد شدید، قرمزی و ترس از نور شد، باید فوراً به وسیله متخصص چشم اطفال معاینه گردد. تشخیص زودهنگام در سنین پایین برای رشد صحیح سیستم بینایی و مغز حیاتی است.

جمع بندی نهایی

گلوکوم زاویه بسته حاد، فراتر از یک بیماری ساده، یک آزمون زمان برای بینایی است که هوشیاری بیمار و تخصص پزشک را به چالش می کشد. درک این مطلب که درد شدید چشم، تاری دید و تهوع ناگهانی یک فوریت پزشکی است، مرز بین بینایی و نابینایی را معین می نماید. ما آموختیم که آناتومی فردی، نژاد و سن چگونه زمینه ساز این طوفان چشمی می شوند و درمان های مدرن لیزری با چه ظرافتی می توانند از فاجعه پیشگیری نمایند. خردمندی حکم می نماید که با معاینات دوره ای، به ویژه اگر در گروه های پرخطر هستیم، قبل از وقوع حمله حاد، با یک اقدام پیشگیرانه ساده مثل لیزر، امنیت دائمی چشمان خود را تضمین کنیم. بینایی گران بهاست؛ با دانش و اقدام به موقع، از آن پاسداری کنید.

تجربه یا سوالی دارید؟ با ما در میان بگذارید

آیا تا به حال خودتان یا اطرافیانتان علائم مشکوکی مثل تماشا هاله اطراف نور یا درد ناگهانی چشم را تجربه نموده اید؟ شنیدن تجربیات شما می تواند به دیگران یاری کند تا این بیماری را جدی تر بگیرند. در بخش نظرات پایین همین صفحه، سوالات خود را بپرسید؛ من و همکارانم در اسرع وقت به شما پاسخ خواهیم داد.