ما با تئاتر شهرمان چه کردیم؟!

به گزارش کالارنا، عرفا معتقدند هر تغییری باید از درون رخ بدهد و روانشناس ها می گویند تا زمانی که خودت را دوست نداشته باشی، دیگری هم ترا دوست نخواهد داشت و این حکایت ماست با تئاتر شهر که فردا ـ 7 بهمن ماه ـ چهل و شش ساله می شود.

ما با تئاتر شهرمان چه کردیم؟!

احتمالا فکر می کنید خب این سخنان چه ربطی به سالروز راه اندازی مجموعه تئاتر شهر دارد اما واقعیت این است که کم هم بی ربط نیست و می توانیم ارتباطش را در سطور زیرین مرور کنیم:

7 بهمن سال 1352 که آربی اوانسیان باغ آلبالوی چخوف را به عنوان اولین نمایش تئاتر شهر روی صحنه برد، شاید هرگز تصور نمی شد این مکان، روزی به نماد تئاتر ایران تبدیل خواهد شد اما زندگی، برای کافه شهرداری که حالا فقط در خاطره پدربزرگ ها و مادربزرگ ها جای دارد، راهی دیگر برگزیده بود.

تا سال 1351 کافه شهرداری محلی برای تفریح و سرگرمی بود اما همان سال مدیریت وقت تلویزیون کشور، برای ادامه حیات ساختمان چهار راه ولیعصر، تقدیری دیگر انتخاب کرد؛ تئاتر شهر.

در آن دوره تهران چند تماشاخانه داشت از تئاترهای لاله زار تا تالار بیست و پنج شهریور یا همان سنگلج دوره خودمان. تئاترهای لاله زار اما بعد از کودتای 28 مرداد 32 از شور و شوق افتاده بودند و نمی توانستند جوابگوی نیاز جوانانی باشند که تئاتر را به صورت آکادمیک آموخته بودند و نمایش برای آنان ساحتی دیگر بود.

به هر روی، کلنگ ساخت تئاتر شهر سال 51 زده شد و یک سال بعد رهگذران چهارراه ولیعصر تهران ساختمان مدور زیبایی را دیدند که با معماری جذابش به یکی از مکان های دیدنی شهر تبدیل شده بود. همان نگاهی که موجب راه اندازی این بنا شد ، برای مدیریتش هم گزینه ای در خور انتخاب کرده بود؛ دکتر علی رفیعی که دانش آموخته تئاتر از فرانسه بود و به دلیل وابستگی های عاطفی و دلتنگی برای میهن پیشنهاد تدریس در دانشگاه میشیگان آمریکا رد کرده بود و حالا مشغول تدریس در دانشکده هنرهای زیبا بود و با دانش و خلاقیتی که داشت، سرکش ترین دانشجویان تئاتر آن دوره، امثال رضا کیانیان را در کلاس های خود رام کرده بود.

آنان خیلی زود کشف کردند اگر قرار است این تئاتر به عنوان مکانی برای اجرای نمایش های تفکر برانگیز تعریف شود، باید مدیری از این جنس داشته باشد. حال بماند که این جوان تحصیل کرده بلندپرواز اصفهانی، پیش تر در گفتگوی تندی با یکی از روزنامه های خارج از کشور، از نبود آزادی بیان در ایران آن زمان سخن گفته و اتفاقا بعد از بازگشت به کشور، طعم بازداشتگاه را هم چشیده بود. آنان به دنبال کسی بودند که ایده های نو داشته باشد. علی رفیعی هم که پیش از تئاتر، در رشته جامعه شناسی تحصیل کرده بود، با اجرای نمایش خاطرات و کابوس های جامه دار از زندگی و قتل میرزا تقی خان فراهانی نشان داد در انتخابش اشتباه نکرده بودند؛ نمایش او در عین نگاه زیبایی شناسی که همچنان مشخصه آثار این هنرمند است، تفکر و نگره اجتماعی هم داشت.

در گذر سالیان و به دلیل کمبود مکان اجرا، ساختمان تئاتر شهر دارای چندین سالن دیگر هم شد؛ سالن هایی که تا همین چند سال پیش، سنگینی بار همه تئاتری ها را بر دوش داشتند و هنرمندان تئاتر برای اجرا در همین سالن ها سر و دست می شکستند.

واقعیتش این است که در این نوشتار که به بهانه تولد تئاتر شهر منتشر می شود، نمی خواهیم و نمی توانیم تمام مسائل بانوی زیبای چهارراه ولیعصر را بشکافیم و حل کنیم. نمی خواهیم برای هزارمین بار ـ البته اگر لازم باشد، دو هزار بار دیگر هم تکرار خواهیم کرد ـ فریاد بزنیم که فضای بیرونی تئاتر شهر در شان این مجموعه هنری نیست، نمی خواهیم از ساختمان بلند نازیبایی بگوییم که جای پارکینگ تئاتر شهر را گرفت ، نمی خواهیم از آن مجسمه هایی یاد کنیم که مثل چندین مجسمه دیگر تهران، ناگهان ناپدید شدند، نمی خواهیم از اسنادی بگوییم که هیچ شرایط مشخصی ندارند، اصلا نمی خواهیم درباره عملکرد شهرداری و شورای شهر، کنندگان کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی و ... چیزی بگوییم. ما هیچ کاری به آدم های بیرونی نداریم.

اجازه بدهید فقط از درون این مجموعه بگوییم؛ راستش این تئاتر شهر، دیگر آن تئاتر شهر نیست! اما اگر حال درونش خوب شود، اگر از درونش مراقبت شود، اگر درون این مجموعه دوست داشته شود، آن زمان است که حال بیرونش هم رو به بهبود خواهد رفت!

درست است که در سال های اخیر چندین سالن خصوصی تئاتر راه اندازی شده و حالا دیگر تئاتر شهر کعبه آمال تئاتری ها نیست اما این ساختمان همچنان نماد تئاتر کل کشور و برند تئاتر ماست که البته برای برند ماندنش، هرگز تلاش کافی نکرده ایم.

در تب و تاب اضافه شدن سالن های نمایشی ـ که به دلیل خلاقیت بی نظیر ما در امر تمرکززدایی، همه هم در محدوده چهارراه ولیعصر هستند ـ مراقبت نکرده ایم تنها نمایش هایی در تئاتر شهر به صحنه بروند که در خور نام بزرگ این مجموعه باشند.

سال ها شعار تئاتر برای همه سر داده ایم، در اعتراض به ساخت ایستگاه مترو درکنار تئاتر شهر، تجمع کرده ایم، بارها فریاد زده ایم تئاتر شهر، جزو فهرست آثار ملی است اما برای ملی بودنش چه کرده ایم؟ چند درصد ملت ما این مجموعه را می شناسند یا از روی کنجکاوی، نمایشی را در آن دیده اند؟ اگر هنوز مردمانی هستند که پایشان به تئاتر شهر باز نشده، اگر کسانی هستند که چهارراه ولیعصر را به نام پارک دانشجو می شناسند، این، ضعف ماست که این مجموعه را به مردمان خودمان معرفی نکرده ایم! در همه جای دنیا ـ البته جاهایی که صاحب فرهنگ هستند ـ تئاترهای مرکزی شهر به عنوان جاذبه ای گردشگری شناخته می شوند . تئاتر شهر ما با آن ویژگی های منحصر به فرد بنایش، واقعا یک جاذبه گردشگری است. ولی ما چه کردیم؟ در تئاتر شهر را به روی دیگر اقشار مردم باز کردیم؟! هرگز برنامه هایی برای بازدید دانش آموزان و دانشجویان ترتیب دادیم تا در مناسبت هایی خاص مانند روز دانش آموز یا روز دانشجو یا اصلا هر روز دیگری، از این مجموعه دیدن کنند تا تئاتر شهر در خاطرات کودکی و نوجوانی شان ماندگار شود؟ به مناسبت روز دنیای تئاتر، چه جشن خاصی تدارک دیدیم تا مردم با این مجموعه آشنا شوند. اوج خلاقیت ما اجرای چند نمایش خیابانی با سطوح کیفی نه چندان قابل قبول در فضای بیرونی بوده است!

راستش ما فقط از مسئولیت فرار می کنیم، همه این برنامه های مسئولیت دارد، سختی دارد ولی ما که دنبال دردسر نمی گردیم! بگذارید گروه های نمایشی، بی سر و صدا نمایش هایشان را اجرا کنند و بروند. اصلا چه بهتر که این نمایش ها آنقدرها هم پرتماشاگر نباشند تا حاشیه ای درست نشود و بازار سیاهی برای بلیت راه نیفتد. اصلا چرا باید جایی مثل تئاتر شهر پاتوق روزنامه نگاران و کالارنا باشد که بنشینند و گپ بزنند و جریان سازی کنند، قهوه خانه که نیست! بیایند نمایش ها را ببینند و بروند! یا چه معنی دارد در کافه تئاتر شهر جلسه نمایشنامه خوانی عصری با نمایش برگزار شود؟ چرا ما فکر می کنیم تئاتر شهر وظیفه دارد با مرور نمایش نامه های نویسندگان داخلی و خارجی، آنان را به مخاطبان و دانشجویان تئاتر بشناساند؟! کافه، کافه است دیگر... چه فرقی می کند این کافه در مجموعه تئاتر شهر باشد یا در آن طرف خیابان، کنار دانشگاه هنر.

بگذریم که این قصه سر دراز دارد و دوباره همان آش است و همان کاسه، آن هم در این روزهایی که به یمن بی شمار اتفاقات اجتماعی، بی حوصلگی و بی انگیزگی، شغل بسیاری از ما شده و سر ساختن نداریم و انرژی کار کردن، این کند و کاوها به چه کار می آید؟

اما از همه اینها که بگذریم، با خاطرات مان چه کنیم؟ ما که نمایش های شب هزار و یکم بیضایی، بازی استریندبرگ سمندریان، در مصر بر نمی بارد علی رفیعی، سحوری قطب الدین صادقی، پچپچه های پشت خط نبرد علیرضا نادری، پاییز نادر برهانی مرند، شب های آوینیون کورش نریمانی، قهوه تلخ شبنم طلوعی، روی زمین افروز فروزند، مضحکه شبیه قتل حسین کیانی، خواب در فنجان خالی کیومرث مرادی، هشت لحظه زهرا صبری، غلتشن های حمید پورآذری، هی مرد گنده... جلال تهرانی، یک دقیقه سکوت محمد یعقوبی، پل محمد رحمانیان، ددالوس و ایکاروس همایون غنی زاده، در میان ابرهای امیررضا کوهستانی، دن کیشوت علی اصغر دشتی، خرس و خواستگاری حسن معجونی، قهوه قجری آتیلا پسیانی، سمفونی درد حسین پاکدل،مکبث رضا ثروتی و بسیاری آثار درخشان دیگر را در این بنا دیده ایم، با خاطرات مان چه کنیم؟ بگذارید برای یک بار هم که شده مسئولیت پذیر باشیم، دست کم در مورد خاطرات خوش مان از یک بنای ارزشمند، کمی مسئولیت پذیر باشیم.

کالارنا ندا آل طیب

منبع: خبرگزاری ایسنا
انتشار: 24 اسفند 1398 بروزرسانی: 6 مهر 1399 گردآورنده: kalarena.com شناسه مطلب: 1067

به "ما با تئاتر شهرمان چه کردیم؟!" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "ما با تئاتر شهرمان چه کردیم؟!"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید